Denkt u even mee? (Raar woord: herdenken)

Uit de serie: rare woorden, waarin ik elke keer een ingeburgerd of veelgebruikt woord behandel dat eigenlijk heel raar is. De vorige woorden waren: alstublieft, ontzettend, kassiewijle, verdieping, uitstekend en inderdaad.

Wekelijks blader ik door de ANP-agenda om te kijken of er nog wat te beleven valt in ons nederige landje. Voor de studie, maar soms ook gewoon voor de lol. Je komt namelijk de meest rare dingen tegen. Zo ben ik erachter gekomen dat volgende week zaterdag het NK Skiwerpen wordt gehouden. Een soort speerwerpen, maar dan met ski’s. Of wat te denken van de World Skills in Londen. Ik ga niet uitleggen wat het inhoudt, want dat het evenement zo’n algemene naam heeft vind ik juist het mooiste.

Maar tussen de leuke dingen door zijn er ook serieuze dingen. En zowaar heb ik weer een raar woord gevonden: herdenken. In de ANP-agenda staan talloze herdenkingen. Her-denk-en. Het klinkt heel logisch, iets herdenken. Maar wat denken we her dan? Is er tijdens de gebeurtenis iets gedacht dat we nu gaan herdenken? Dat kan toch niet. Want hoe weten we nou wat er bij een dodelijk ongeluk gedacht werd? ‘Oh shit’? Of herdenken wij hoe we zelf over de gebeurtenis nadachten toen het gebeurde?

Herdenken is best vreemd. De Van Dale beschrijft het als ‘opnieuw denken’, ‘de herinnering aan iets vieren, hulde aan een gestorvene of afwezige brengen’ of ‘in herinnering brengen’. Ik begrijp best dat we terugdenken aan een gebeurtenis, maar waar komt dan in godsnaam die her vandaan? Denken we niet gewoon áán de gebeurtenis? Dat zou namelijk een stuk makkelijker zijn. Hoeven we dat vreemde herdenk-woord niet eens te gebruiken.

In mijn zoektocht naar een goede verklaring voor de ‘her’ in herdenken ben ik op iets anders gestuit. Herdenken is namelijk niet het enige rare woord uit de denk-familie. Er zijn veel varianten die vrij lastig te verklaren zijn. Waarom denken we bijvoorbeeld na? Is dat een fase na het ‘gewone’ denken, een soort fase waarin je dieper gaat denken? En wat te denken van ‘verdenken’. We denken dat iemand er iets mee te maken heeft, maar waarom ‘ver’-denken we dan? Is dat niet gewoon een raar woord dat we hebben bedacht om de communicatie een stukje gemakkelijker te maken?

Dat is nog niet alles. Bedenken bijvoorbeeld. De derde definitie van bedenken is ‘nadenken over -’. Als dat niet verwarrend is, weet ik het ook niet meer. We hebben een woord ‘bedacht’ dat als definitie een ander woord heeft dat deels hetzelfde is. En dan heb ik het nog niet eens over aandenken gehad.

Ik dacht alle denksoorten wel zo’n beetje te kennen, maar dat had ik mis. Je kunt bijvoorbeeld ook doordenken, afdenken, uitdenken, terugdenken en omdenken. Sterker nog: er zijn nog veel meer vormen van denken. En het lijkt alsof de betekenissen van de denk-woorden elkaar overlappen.

Over alle denk-woorden kun je nog heel lang nadenken.. of doordenken… of meedenken. En als je gelukt hebt kun je het misschien uiteindelijk afdenken. Dat laat ik graag aan iemand anders over. Dit schip laat ik varen, want ik ben bang dat het de eindbestemming niet haalt. Ik ben helemaal de weg kwijt, waarom moest ik in godsnaam aan denken denken? Ik kan het begin van mijn idee voor de post niet eens herdenken!